Koje se vakcine mogu davati zajedno, a koje se ne bi trebale ili ne bi smjele davati skupa? Koliki treba biti razmak između vakcina? Opšte je pravilo da se ne trebaju davati dvije žive vakcine (atenuirane vakcine) zajedno ili u razmaku manjem od 28 dana dvije doze žive vakcine. Inaktivne i rekombinantne vakcine (kakva je vakcina protiv hepatitisa B) se mogu davati zajedno.

Kalendar imunizacije svake zemlje je sastavljen prema epidemiološkoj situaciji u zemlji, socio-ekonomskim faktorima i – naravno – prema tome da li se neke vakcine mogu dati zajedno ili ne. Sastavlja se prema iskustvu i najboljim praksama.

Ovdje dajemo neke preporuke koje se vakcine mogu davati zajedno te koliki treba biti neki najmanji razmak između vakcina. Više o vrstama vakcina smo pisali ovdje.

Kombinacije vakcina:

Kombinacija vakcinaMinimalni interval
između doza
Dvije ili više inaktivirane vakcine (ili rekombinantne vakcine kakva je HepB te druge vakcine koje ne sadrže uzročnika)
tj. dvije “mrtve vakcine”
Mogu se primijeniti istovremeno ili
u bilo kojem intervalu
PRIMJER: vakcina protiv hepatitisa i Pentaxim (DTaP-IPV-HiB) ili vakcina protiv gripe i pneumokokna vakcina
Inaktivirana/rekombinantna i “živa” (atenuirana)
vakcina
tj. “mrtva” i “živa” vakcina
Mogu se primijeniti istovremeno ili
u bilo kojem intervalu osim (vidi 1*)
PRIMJER: MMR vakcina i Pentaxim vakcina (DTaP-IPV-HiB)
Dvije ili više “živih” (atenuiranih)
vakcina
Razmak između primjena bi trebao
biti oko mjesec dana, ukoliko se obje
daju parenteralno (vidi 2* i 3*)

1* ako se parenteralna vakcina protiv kolere primjenjuje nakon vakcine protiv žute groznice, preporučljiv je interval od sedmicu dana. Ove vakcine se daju samo putnicima koji putuje u krajeve sa visokim rizikom od ovih bolesti

2* upravo stoga je potrebno napraviti razmak od najmanje mjesec dana između dvije doze MMR vakcine -ako se vakcinišete kao odrasli, jer se djeca vakcinišu po kalendaru (u 12. ili 13. mjesecu prva doza, pred polazak u školu 5.-6. godina života druga doza)

3* izuzetak od ovog pravila čine OPV, vakcina protiv rotavirusa, i oralna vakcina Ty21 protiv tifusa, koje se mogu dati u bilo kojem vremenskom razmaku prije ili poslije parenteralnih živih vakcina.

Parenteralno date vakcine su sve one vakcine koje se daju ubodom u mišić (intramuskularno), u kožu (intradermalno) ili pod kožu (supkutano). Više o načinima davanja vakcina možete pročitati ovdje.

Mrtve vs. žive vakcine i razmak između davanja vakcina

Kako bismo roditeljima olakšali razumijevanja koje su koje vakcine, ovdje smo napravili spisak koje su vakcine “mrtve”, a koje sadrže živog, ali oslabljenog uzročnika (atenuirani vakcine). Radi pojednostavljenja, sve vakcine koje ne sadrže oslabljenog uzročnika nego mrtvog uzročnika ili samo neki njegov dio ili produkt, nazvali smo “mrtvim”, mada u medicinskoj terminologiji to nije posve tačno (rekombinantne vakcine i konjugovane vakcine uopšte nemaju uzročnike, nego samo njegov dio).

BCGŽiva, atenuirana
Pentaxim, Hexacim
(DTaP-IPV-Hib tj. DTaP-IPV-Hib-Hepatitis B)
Mrtve (kombinacija nekoliko vrsta vakcina koje ne sadrže živog uzročnika
Hepatitis BMrtva rekombinirana
MMR/MPRŽiva, atenuirana
HPV ( Gardasil, Gardasil 9, Cervarix)Mrtva (rekombinirana)
pneumokokna
(Prevenar 11, Prevenar 13, Pneumo 23)
Mrtva (konjugovana/polisaharidna)
Gripa (Vaxigrip)Mrtva (inaktiviran uzročnik)
Vakcine protiv varičelaživa
OPV (dječija paraliza, oralna)Živa
Ana-te (tetanus)Mrtva
Priredila i napisala:

Jelena Kalinić, MA, biolog, naučni novinar i bloger Društvo za promociju “Prirodnih nauka “Nauka i svijet”. Foto: Amer Kapetanović

O nama: Društvo “Nauka i svijet” je osnovano 2017. godine, a bavi se promocijom prirodnih nauka, borbom protiv dezinformacija u sferi nauke, protiv pseudonauke i za bolje obrazovanje u STEM oblasti. Predsjednik je prof. dr. Nenad Tanović.