Jedno od vaših pitanja, a koje smatramo jako važnim, bilo je i vakcinacija prijevremeno rođene djece, odnosno vakcinacija prematursa. Pitali smo našeg prijatelja, Dr Jovana Raičevića, specijalistu pedijatra iz PZU Mansa Medica u Tivtu, Crna Gora da nam objasni neke stvari oko ovoga.

Prematursi i ekstremni prematursi

Mnogi roditelji prijevremeno rođene djece se pitaju da li se njihovo dijete može vakcinisati istim vakcinama i po istom kalendaru kao i djeca rođena u terminu. Sva novorođenčad rođena prije navršenih 37 nedjelja trudnoće smatraju se prevremeno rođenim bebama – prematurusima. Zbog nezrelosti različitih organa i organskih sistema, prijevremeno rođena djeca su u riziku od različitih komplikacija nakon rođenja kakve su infekcije, poremećaji disanja, moždano krvarenje, konvulzije, problemi digestivnog trakta, izražena novorođenačka žutica. Najugroženiji su ekstremni prematurusi (novorođenčad rođena prije navršenih 28 nedjelja trudnoće).

Vakcinacija prematursa

Kada se kod ove djece može pristupiti imunizaciji, zavisi najviše od toga koliko su zdravstvenih problema imali u novorođenačkom uzrastu.

Pentaxim vakcina

Novorođenčad koja, bez obzira u kojoj nedjelji trudnoće su rođena, nisu imala značajnijih zdravstvenih problema nakon rođenja, mogu se vakcinisati redovno, po kalendaru vakcinacije kao i druga djeca. Serološke studije su pokazale da većina komponenti petovalentne vakcine Pentaxim (anatoksin difterije i tetanusa, acelularni pertusis, inaktivirana vakcina protiv poliomijelitisa, konjugovana vakcina protiv hemofilusa influence tip b) kojom se djeca vakcinišu sa tri doze počevši od drugog mjeseca života, kod prematurusa izaziva stvaranje zaštitnih antitijela u nivou gotovo identičnom onome koji se javlja kod djece rođene u terminu.

Najveća razlika je zabilježena kod komponente protiv hemofilusa influence tip b. Uočeno je da su nakon tri doze, nivoi antitijela kod prijevremeno rođene djece bili znatno niži. Međutim, nakon revakcinacije, koja se provodi u drugoj godini života, nivo antitijela na sve komponente vakcine, u obje grupe djece, bio je visok. To znači da prevremeno rođena djeca treba da budu vakcinisana i revakcinisana vakcinom Pentaxim po istom kalendaru kao i djeca rođena u terminu.

Vakcinacija prematursa vakcinom protiv hepatitisa B

Nešto drugačije stoje stvari kod vakcine protiv hepatitisa B. Ova vakcina se obično daje u tri doze (shema varira od države do države) s tim što se prva doza obično daje u roku od 24 sata od rođenja. Istraživanja su pokazala da je kod prijevremeno rođene djece koja na rođenju imaju tjelesnu masu manju od 2000 g, stvaranje antitijela protiv HBs antigena značajno redukovano. Zbog toga se preporučuje da se kod ove djece prva doza hepatitis B vakcine primjeni tek nakon što dijete navrši mjesec dana.

Izuzetak su novorođenčad majki koje su pozitivne na hepatitis B, kojima se prva doza vakcine mora dati u prvih 12 sati po rođenju, čak i kad imaju tjelesnu masu ispod 2000 g. Z tom slučaju ova doza se ne broji (tzv. nulta doza) pa se nakon navršenih mjesec dana vakcinacija nastavlja sa još tri doze hepatitis B vakcine.

Vakcinacija prijevremeno rođene djece MMR vakcinom

Što se MMR vakcine tiče, s obzirom da se ona obično prima u uzrastu od 12 do 15 mjeseci, ne postoje razlike u nivou dosegnute zaštite između prevremeno rođene djece i one rođene u terminu. Do tog uzrasta prematurusi dostižu zrelost svojih vršnjaka rođenih u terminu. Zato se MMR vakcinacija treba provoditi po istom kalendaru. Neželjeni efekti vakcinacije kod prijevremeno rođene djece ne razlikuju se po učestalosti i simptomima od onih kod djece rođene u terminu i uglavnom su sasvim blagi, pa je to još jedan razlog da se prematursi vakcinišu po istom kalendaru kao i donešena djeca.

Spremila: Jelena Kalinić, biolog, naučni novinar, Društvo za promociju prirodnih nauka “Nauka i svijet” Quantum of Science

Foto: Amer Kapetanović